محمد على حاجيلو

108

ريشه هاى تاريخى تشيع در ايران ( فارسى )

بودن آنان تأكيد كرده‌اند . « 1 » در هر صورت آل بويه در تاريخ معروف به « رفض » « 2 » شده‌اند كه به‌معناى شيعه دوازده امامى است . رازى عنوان مىكند كه آل بويه ، امامتى بودند . « 3 » فرّاى نيز به تشيع اثنى عشرى آنان تصريح كرده است . « 4 » اشپولر نيز بر اين اعتقاد است كه آل بويه از ابتدا شيعه دوازده امامى بودند و تا آخر نيز بدان وفادار ماندند . « 5 » اما به نظر مىرسد كه نظر دكتر كامل شيبى كه مىگويد : آل بويه از ابتدا زيدى مذهب بوده و سپس به مذهب اثنى عشرى گرايش پيدا كرده‌اند ، « 6 » به صواب نزديك‌تر است . ظاهرا حاكمان اوليه آل بويه پيرو تشيع زيدى و از شاخه جارودى اين فرقه بودند . به اعتقاد شاخه جاروديه ، حضرت محمد صلّى اللّه عليه و إله و سلم خلافت و امامت على عليه السّلام را به صفت تأكيد فرموده و اسمى نياورده است . و امت كوتاهى كردند و آن صفت را شناسايى نكردند و خلفا را به اختيار خود نصب كردند و با اين نصب كافر شدند . « 7 » بنابراين فقط شاخهء زيدى هستند كه به امامت على عليه السّلام اقرار داشتند ، بنابراين انديشه معز الدوله در سپردن امر خلافت به يك زيدى علوى به نام معز الدين علوى اين

--> ( 1 ) . ريجاد فراى ، تاريخ ايران از اسلام تا سلاجقه ، ترجمه حسن انوشه ، تهران ، امير كبير ، 1373 ش ، ج 4 ، ص 248 . ( 2 ) . تاريخ گزيده ، پيشين ، ص 426 . ( 3 ) . عبد الجليل قزوينى ، النقض فى رد بعض فضائح الروافض ، تصحيح و تحقيق محدث ارموى ، تهران 1371 ه ق ، ص 42 . ( 4 ) . ر . ن . فراى ، دستاورد قرون وسطى ، ترجمه محمودى ، تهران ، انتشارات علمى و فرهنگى ، 1362 ش ، ص 329 . ( 5 ) . تاريخ ايران در قرون نخستين اسلامى ، پيشين ، ج 1 ، ص 329 . ( 6 ) . مصطفى كامل شيبى ، تشيع و تصوف ، ترجمه قراگوزلو ، تهران ، امير كبير ، 1359 ش ، ص 41 - 42 . ( 7 ) . ابو الفتح شهرستانى ، الملل و النحل ، ترجمه مصطفى خالقداد هاشمى - تصحيح جلالى نائينى ، بىجا ، انتشارات اقبال ، 1361 ش ، ج 1 ، ص 207 .